Zapomniane nazwy topograficzne powiatu strzeleckiego strzeleckiego

Stronę tą pragniemy poświęcić   wiadomościom dotyczącym znaczenia różnych nazw  własnych, miejsc występujących w poszczególnych osadach gminy Strzelce Opolskie.

Zapraszamy do współpracy i przysyłania wszelkich informacji mogących wzbogacić naszą wiedzę w tym temacie.

Adamowice

Skornik

Błotnica Strzelecka

Borki

Majątek

Brzezina

Dziewkowice

Farska Kolonia

Gąsiorowice

Debina jest najstarszą znaną częścią wioski Gąsiorowic.Według styarych dokumentów w 1286 roku, dział z tej wsi otrzymali cystersi z Jemielnicy. W 1325 roku ksążę strzelecki Albert p[odarował klasztorowi dziesięcinę z Gąsiorowic.Wioska była podzielona na kilka części. Znae sa działy majątkowe na wieś oraz część dóbr rycerskich. Część rycerska znajdowała się po prawej stronie Jemielniczanki. Znana jest nazwa Gansorowicz. W roku 1436 funkcjonowała jeszcze ta nazwa, ale już w 1526 roku odnajdujemy nazwę Husarowitz. Entymologia tej nazwy jest wyprowadzana od dwóch słów hus i husar, co oznaczało w tamtycm okresie gęś i pastuch gęsi. Inna część osady, graniczna z wsią Gąsiorowice znana jest pod nazwą Bokowe. Według rozpowszechnionych informacji nazwa pochodzi od nazwiska osadnika nazwiskiem Bok, który miał być jej założycielem. W 1905 roku część tego areału należała do Łazisk,

Grodzisko

Breguły, Ścięgne, Dołki

Jemielnica

Jędrynie

Kadłub

Kadłubski Piec

Kalinowice

Źródło informacji,  Hubert Jelito

Borek – las przy drodze z Kalinowic do Poznowic, po prawej stronie przed Poznowicami

Chodnik- stara droga z Kalinowic na Otmice.

Gwiazda- skrzyżowanie drogi w lesie pomiędzy Poznowicami a Otmicami

Gorzowe –  miejsce dawnej osady zniszczonej  przez Szwedów

Święty Las – miejsce pochówku Elsnerów

Gliniołk- zbiornik wody w lesie pod Sławą

Mostki- miejsce od strony Gogolina  za krzyżem w stronę Kalinowic przy domu Garbacza

Lołsek- miejsce obok szkoły

Dąbrowy- dawny folwark Elsnerów gdzie chodowano owce.

Rankoś – skrzyżowanie dróg  Sława, Poznowice , Kalinowice -kierunkowskazy

Kalinów

Ligota Dolna

Ligota Górna

Mokre Łany,

Niwki

Nowa Wieś

Osiek

Płużnica Wielka

Rozmierka

Rozmierz –  Wyrobiska gdzie wydobywano piasek i glinę nazywano dołami. Doły (nazywane w lokalnej gwarze Dołki, Dolki), oraz pola które swe nazwy wzięły od ich dawnych włascicieli takie jak, Manusiowe doły,  Wieczorkowe doły, Steindorowe doły, Mrozowe, Zimonowe, Florkowe, Ochwatowe doły, Markietonowe, Grinertowe, Wojtalowe, Nocońmile (Notzon Mühle), Stawiska,  Ląki młyńskie, Rudzina, Glina , Sapa, Za drogom, Podlesie, Obok tych miejsc znajdują się pola określane , Ku Grodzisku, Ku Szymiszowu, Za dołym, Ku Miastu i Koło Krzyża.

Rożniątów

Ruina- wzniesienie przy drodze ze Strzelec w kierunku Krapkowic. Z miejscem tym zwiaznych jest wiele legend i faktów historycznych. Charakterystycznym elementem nawiązującym do tej nazwy miejscowej jest pozostałość ruiny tak zwanej kaplicy św, Floriana

Statek – określenie dla budynku znajdujacego się przyźródle rożniątowskiego potoku. Nazwa wywodzi się prawdopodobnie od wyglądu tej budowli , która posiada charakterystyczne wysokie kominy, przypominajace maszty żaglowca.

Majątek – zabudawania dworskie ostatnich właścicieli majatku rożniątowskiego w Rożniątowie

Biadacz lub Groszów – nazwa ta ma swoją entymologię w  historii tego sioła, które  leży przy drodze do miejscowści Dolna. Legenda mówi że pierwsi mieszkańcy  powstałego tam gospodarstwa byli biedni i cierpieli niedostatek. Druga nazwa Groszów nawiązuje do dwóch sprzecznych legend mówiacych o sprzedaniu gospodarstwa za parę groszy, jak też nawiązuje do lkegendy o znalezionym skarbie. Właściciel który był znany z biedy,  przez długie lata utrzymywał się przy życiu, jednak nie gospodarząc na swoich włościach. Wydawł małe sumy liczone w groszach, co sprawiało wrażenie ze są to ostatnie pieniądze jakie posiadał

Sucha – Parzęć inaczej Gmiszczołk, Zapłocie (zołpocie),Obora, Witki, Kobylołk, Farskie Łąki, Piegdziołk, Bagier, Marszołk,  Gawlikowe, Dzioły, Księże, Ameryka, Na gorach, Zakaczmiki, Staroł Cygielnia, Ruczbanka, Naplotki, Przecznice, Polanki, Hutung Goj, Niwy, Kopanina.

źródła informacji  Opracowanie Henryka Dudy ,,Sucha z dziejów miejscowości i parafii,,  w którym zacytowano pana Alfonsa Piechoty.

Suche Łany

Szczepanek

Szymiszów 

Źródło informacji, Roman Dethloff, Gertruda Gruszka, Urszula Polańska

Tenczynów – dawny folwark gdzie znajdowały się zabudowania gospodarcze  rodu Tenczin. Pracowało tam około 160 osób. Tam też była założona mała szkoła 2 klasowa z inicjatywy właściciela, która powstała około  1700 roku.

Górka – miejsce dzisiejszej  zabudowy  terenu obecnej ulicy Ligonia. Prawdopodobnie to tutaj znajdowała się zapomniana osada Grzybowice.

Witki – miejsce  obecnie zalesione w dawnych czasach, jeszcze przed pierwszą wojną światową eksploatowane przez wyrobników koszy. Wiklina która tam  rosła w postaci witek dała  poczatek nazwy tego miejsca. Było to ponoć również miejsce wydobywania rudy darniowej.

Ameryka -tak nazywano pola należące do dawnych mieszkańców Szymiszowa którzy wyemigrowali do Ameryki na przełomie XIX i XX wieku.

Cegielnia – miejsce przy obecnej ulicy Wojska Poilskiego gdzie stoi dom zwany ,, familok,, ( nie mylić z familokiem na Waiennikach) Tom ten zbudowany był z czerwonej cegły , po remoncie w latach 70 XX wieku został otynkowany. Tam to znajdowały się wyrobiska gliny, oraz stawy gdzie również znajdował się mostek z cegły.

Budynki– określenie  miejsca gdzie stoją dwa dwupiętrowe domy w których mieszkali pracownicy zatrudnieni w POM

Zomek – obiekt wybudowany na przełomie XIX i XX wieku, należący do dyrekcji Cementowni Szymiszów. Był to biurowiec oraz miejsce zamieszkania  dyrektora Heuera, owczesnego zarządcy zakładów.

Chałpki – kompleks  10 małych  jedno kondygnacyjnych, dwuizbowych budynków dla pracowników zakładów cementowo-wapienniczych, założonych na planie prostokąta wokół tak zwangego zomku ( budynku ówczesnej dyrekcji)

Familołk – wielorodzinny dwupiętrowy budynek przy ulicy Fabrycznej wkomponowany w plan kompleksu robotniczego na Wapiennikach.

Wapienniki – zwane pod nazwą Osiedle Szymiszów dzielnica robotnicza Szymiszowa należąca do kompleksu dawnej fabryki cementu.Powstała pod koniec XIX wieku w związku z budową zakładu cementowo wapienniczego

Prochownia – miejsce na terenie ówczesnego drugiego kamieniołomu eksploatowanego dla potrzeb fabryki cementu i zakładów produkcji wapna. Znajdowała się około 500 metrów od pozostałości mostu nad torami kolejowymi. Prochownia była niewielką podziemną piwnicą umiejscowioną w zboczy wzniesienia, na terenie kamieniołomu. Nazwa wzięła się od  przechowywanego tam prochu strzelniczego, który stosowany był do odstrzałów w tamtejszym kamieniołomie.

Cymynciołk –  dawniejszy pierwszy kamieniołom wydobywania kamienia wapiennego służącego do wyrobu cementu. Miejsce to znajdowało się około 10 metrów od budynku zwanego Familołkiem. Zostało zasypane w latach 70 XX wieku odpadami ze sortowni kamienia.

Francowe pole – określenie dla kawałka ziemi znajdującego się po lewej stronie w lesie, około  1 km od przejazdu kolejowego w kierunku Kalinowa za niewysokim wałem ziemnym. Nazwa zaporzyczona została od imienia właściciela tego pola Franciszka Waclawczyka, które miało zostać przeznaczone na plac budowy.

Prankel – jedna z dzielnic Szymiszowa założona na przełomie XIX-XX wieku jako miejsce zamieszkania pracowników tamtejszych zakładów cementowo-wapienniczych. Nazwa pochodzi od nazwiska współwłaściela tych zakładów pieców kręgowych Prankla.  Dzieki jego inicjatywie powstało małe osiedle złożone z dwuch baraków mieszkalnych, oraz dwóch jednopietrowych budynków z przybudówkami. W pobliżu tego osiedla stały zabudowania tak zwanego gospodarstwa Florka.

Florkowa Górka – nazwa topograficzna która swoją  genezę wywodzi od nazwiska właściciela ( użytkownika) gruntów w Szymiszowie Pranklu,  niejakiego Florka. O miejscu tym mówiono również Florkowe.  Florkowa Gorka znajdowała się na areale dzisiejszego składu węgla,  części miejscowości Szymiszów Wieś znanego jako Prankel, tuż  przy torach kolejowych.  Częściowo górka ta została usunięta w latach 70 XX wieku, w zwiazku z budową hali produkcyjnej mieszalni pasz której właścicielem był GS Szymiszó. Nazwa ta związana jest z gospodarstwem rolnym którego zarządcą był wspomniany Florek, pracownik Cementowni Szymiszów. Gospodarstwo to powstało na przełomie wieku XIX i XX. Było ono częścią kompleksu przemysłowego, zakładów cementowo-wapienniczych w Szymiszowie. Rola tego gospodarstwa była ścisle związana z  polityką społeczną ówczesnego właściciela jakim była spółka akcyjna Oberschlesische Zementgeselschaft in Schimischow. Gospodarstwo to dostarczało produktów rolnych dla ówczesnego dyrektora  zakładu jak również dla robotników pracujacych w tym zakładzie.

Bratówka –  miesce w szymiszowskim lesie od Prankla w kierunku Kalinowa na pewnym wzniesieniu. Z nazwą tą związana jest pewna legenda mówiąca o nieszczęśliwym wypadku na polowaniu. W lesie tym zginął jeden z dwóch braci którzy polowali na jelenie. Przez przypadek brat zastrzelił z łuku brata.

Menclerowe – gospodarstwo rolne należące od kilku pokoleń do rodziny Mencler. Znajduje się ono obok tak zwanego Bukowca.

Bukowiec – miejsce to właściwie kojaryzło się z gospodarstwem Menclerów. Jednakże w rzeczywistości jest to remizka oddalona od myłna wodnego w kierunku Szymiszowa. Remizka ta jest pozostałością po pierwszej osadzie zwanej Bukowiec która istniała w tym miejscu do początków XVIII wieku.

Kliczowa Góra– inaczej Kliczaberg lub Steibruch albo Hexenberg. Te trzy nazwy posiadają swoją własną historię. Kliczowa Góra, nazwa zaporzyczona została od nazwiska jednego z mieszkańców Szymiszowa niejakiego Kliczy.  Górka była nieużytkiem na które dokonywanao wypasu kóż. Pan Klicza przebywał na tej górce od wiosny do poźnej jesieni pilnując swoich kóz których miał kilkanascie. Do dzisiaj nie jest znane fakty czy nieużytek ten był własnością rodziny Klicza która zasiedziała była w Szymiszowie od wielu pokoleń. Najstarsze określenie Hexenberg pojawia się jeszcze krótko w latach 20 XX wieku, w przekazach ustnych miejsowej ludności. Wspominał o tej nazwie pan Piętka ówczesny ogrodnik hrabiów Strahwitzów. Nazwa ta powiązana była z  opowiadaniem że na tym wzniesieniu mieszkały czarownice,  które wykradały niegrzeczne małe dzieci. Musiały one zbierać wszystkie kwiatki porastające to wzgórze, a jesli został tam chociażby jeden kwiatek, czarownice wsadzały niesforne dziecko do głębokiego dołu na szczycie górki do którego następnie wrzucały wszelkiego rodzaju owady. Mrówki, chrząszcze, karaluch, drzdzownice, i różne inne robactwo.

Steinbruch – nazwa określająca to wzgorze, znane dzisiaj jako Kliczaberg występowała na mapach z połowy XIX  wieku. Świadczy to o istnieniu w tym miejscu  kamieniołomu z którego wydobywano kamień budowlannym. Można przypuszczać iż kamieniołom ten służył okolicznycm mieszkańcom jako materiał budowlanny.

Zapocie – W Szymiszowie wsi określenie to zastosowane zostało do pól  znajdujących się za płotem gospodarstw wiejskich,   znajdujących się od strony lasu. Dzisiaj ulica ta jest zabudowana  nowymi domami powstałymi w latach 60 i 70 tych XX wieku.

Piołski – część obszaru wsi Szymiszów w kierunku pólnocnym od kościoła. Nazwa prawdopodobnie została zaporzyczona od  wygladu topograficznego miejsca gdzie zostały wybudowane pierwsze domy lub gospodarstwa. Był to teren piaszczysty i nieurodzajny. Należy przypuszczać że część tej osady była efektem osiedlenia tam robotników rolnych pracujących w tamtejszym  majątku.

Rosenbana – miejsce w lesie  w kierunku zachodnim od drogi z Szymiszowa  do Rożniątowa. Geneza tej nazwy nie jest do końca znana. Istnieje przypuszczenie związku z pewnym wydarzeniem z XVII wieku jakie młiało mieć miejsce w rodzinie ówczesnego właściela majątku Krzydlowskiego.

Warmątowice