Tyr – figurka z brazu , znaleziska z Jemielnicy – ciąg dalszy

Do jednych z ciekawszych informacji dotyczących odnalezienia figurki bożka Tyr, pochodzącego ze zbiorów poklasztornych z Jemielnicy, jest notatka z opracowania Ireny Kaczmarek ,,Silesia Antiqua,, Tom 38, strona od 65 do 68. Dotyczy ona korespondencji związanej z pracami Komisji Zbiorów Muzeum Archeologicznego we Wrocławiu, prowadzonej przez Johanna Gustava Gottlieba Buschünga. Johann Gustav Gottlieb Buschüng, syn znanego geografa niemieckiego Antona Friedricha Buschünga urodził się 19 września 1783 roku, zmarł 4 maja 1829 r. Znany był jako profesor studiów starożytnych na Uniwersytecie Wrocławskim. W Halle i Erlangen studiował prawo i został zatrudniony w 1806 r. jako aplikant adwokacki w służbie rządu Pruskiego. Oprócz studiów prawniczych był równiez gorliwym oragnizatorem w gromadzeniu i badaniu zabytków literackich niemieckiego średniowiecza. Jego dziełem jest wydanie „Niemieckich wierszy średniowiecza” (1808) i „Planu historii poezji niemieckiej od najwcześniejszych czasów do XVI wieku” (1812) we współautorstwie z Friedrichem von der Hagen, co zapewniło mu honorowe miejsce wśród przedstawicieli filologii niemieckiej i historii literatury. W 1810 roku oficjalnie objął przewodnictwo Generalnej Komisji Sekularyzacyjnej, zajmującej się upaństwowieniem dóbr poklasztornych na Śląsku. Po raz pierwszy pocysterski klasztor w Jemielnicy odwiedził już w1808 roku (a może już w 1806) w trakcie zbierania materiałów do wspomnianego opracowania ,,Niemieckich wierszy średniowiecznych,, w roku 1810, ze względu na jego obowiązki w komisji sekularyzacyjnej odwiedził na Śląsku zlikwidowane klasztory. Chodziło o wyrobienie sobie opinii o zakresie prac przeniesienia do Wrocławia wszystkich materiałow archiwalnych i dzieł sztuki. Wyniki tych działań opublikowano w piśmie: „Fragmenty podróży służbowej przez Śląsk 1810–12” (1813). W Opolu jego bezpośrednim współpracownikiem był niejaki Floegel, z którym kontaktował się listownie. W odpowiedzi na list Buschünga z dnia 13.12.1810 roku, Fleogel informuje go w korespondencji z 22.12.1810 o charakterystyce archiwaliów klasztornych, klasztorów cysterskich w Rudach i Jemielnicy. Kwestia organizacyjna archiwizacji zbiorów w Jemielnicy pojawiają się również w liscie do Buschünga z dnia 11.01.1811 od jego współpracownika Wieschnitza. Miały również miejsce pewne nieporozumienia w administrowaniu dobrami poklasztornymi. Pewnej pikanteri tej sprawie nadaje informacja z notatek Ernsta Morawitzkiego ( informacje własne-archiwum prywatne Karola Mutza) który wspomina iż figurka z Jemielnickiego klasztoru zniknęła na parę miesięcy. Rzekomo miała zostać ukradziona przez jednego z współpracowników zajmujących się transportem artefaktów do Wrocławia. Nawiązując do treści wymiany korespondencji Buschünga z GKS na temat zmian personalnaych, może wnioskować że tak właśnie było. Należy jednak dokładnie przestudiować nie tylko korespondencję Buschünga, ale również doniesienia prasowe oraz periodyki historyczne w których Buschüng i inni naukowcy publikowali swoje prace. Prawdopodobnie w związku z tym incydentem dokonano pewnych zmian personalnych wśród kadry specjalistycznej. Prowadzona korespndencja Buschünga do GKS omawia ten problem. W jednym z listów z dnia 29.01.1811 roku nadesłanym przez Generalną Komisję Sekeularyzacyjną do Buschünga, poruszono temat muzykaliów i dzieł sztuki w klasztorze cysterskim z Jemielnicy. Tam prawdopodobnie jest mowa o odnalezionej figurce bożka Tyr. Dalsze oficjalne wzmianki na temat klasztoru w Jemielnicy odnoszą się do korespondencji Buschünga z 02.06.1811 roku, przesłanej do Spaldinga w sprawie precjozów ze skasowanych klasztorów. Wtedy to musiano po raz kolejny poruszyć temat tego znaleziska. Regulacje dotyczące organizacji zbiorów z poklasztornych archiwow i bibliotek, wypływały wielokrotnie w korespondencji Buschünga z różnymi osobami. Największym osiagnięciem Buschünga to założenie przez niego Akademickiego Muzeum Starożytności Śląskich. W centrum szczególnej uwagi Buschünga były pogańskie znaleziska grobów i artefaktów, które wzbudziły jego największe zainteresowanie i których kolekcję budował ze szczególną gorliwością. Pisząc: „O pogańskich zabytkach Śląska” (1820–24) i „Listach dla całej śląskiej starożytności” (1820–22), starał się w najszerszych kręgach szerzyć zrozumienie znaczenia tych znalezisk, które w przeszłości uważano jedynie za osobliwości. Utworzono Sląskie Archiwum Wojewódzkie we Wrocławiu, w którym przechowywano wszystkie odnalezione dokumenty. W 1811 r. Buschünga mianowano naczelnym archiwistą. Porządkowanie ogromnej liczby archiwów, mimo że rabowało to jego siły zdrowotne, wciąż pozwalało mu na prowadzanie wielu badań i publikację ich wyników, które rozpowszechniał w szerokich kręgach naukowych. Między innymi publikacja dokumentów klasztoru Leubus, traktatów o starych śląskich pieczęciach, na których sztukę i kulturowe znaczenie historyczne po raz pierwszy uwagę zwrócił właśnie Buschüng. Publikował w różnych czasopismach śląskich, np. (Kronika Mikołaja Pohla, 1813-19) i wiele innych prac świadczących o jego niestrudzonej gorliwości w tej dziedzinie nauki. Założył Stowarzyszenie Historii Śląska, opublikował liczne eseje w Śląskich Pismach Prowincjalnych, które zredagował do końca, po śmierci Streita. Publikował również „Tygodniowe Wiadomości dla Przyjaciół Historii” (1816–1919), a tym samym zinteresował tematem również szeroką publiczność. W 1816 r. habilitował się na Uniwersytecie Wrocławskim a w następnym roku został profesorem nadzwyczajnym, w 1823 r. profesorem zwyczajnym studiów antycznych. Rozpowszechnił nie tylko wszystkie dziedziny starszej niemieckiej historii sztuki i kultury, ale także opublikował liczne prace, takie jak 1817 „O ośmiobocznym kształcie kościołów”, , 1823 „Opis Zamek krzyżacki w Marienburgu ”, 1825„ Starożytności Görlitz ”, 1826„ Grób księcia wrocławskiego Henryka IV, minstrela ”. Studia kulturowo historyczne, które promował poprzez publikację autobiografii Gotza von Berlichingen (1810) i Hansa von Schweinichen (1820–1822), także na temat „Niemieckiego życia, sztuki i wiedzy w średniowieczu” (1818-19) oraz „Rycerzy i Ritterwesen ”(1823), odbiło się szerokim echem w niemickiej literaturze naukowej. Choroba spowodowała, że zrezygnował z pozycji w archiwistyt w 1825 r .Wycofał się z aktywnego życia naukowego celem podreperowania zdrowia, planując długotrwały pobyt w Górach Śląskich. Tam kupił i rozbudował ruiny uroczego Kynsburga w Weistritzthale w 1823 r. Nie był jednak w stanie wzmocnić swojego zdrowia, osłabiony ciężką pracą umarł dnia 4 maja 1829 roku w rumie i świetności. Mimo że niektóre z jego dzieł są już przestarzałe, to dzięki efektowi jego pracy sprzed prawie 190 lat, nikt nie może kwestionować jego zasług, że był pionierem w dziedzinie, historii, archiwistyki i muzealnictwa.