Czy wiecie że …..

Obraźliwe dla slązaków słowo Hanys zostało zaprzyczome od imienia Hans. Weszło w użycie w okresie powojennym,  zastosowane do określenia autochtonów (ślązaków) przez wspólpmieszkańców  ludności napływowej. Określenie to miało oznaczać iż wszyscy  ślązacy którzy nie mówia poprawnie po polsku są  elementem niemieckiego pochodzenia. Było to określenie wymyślone przez Polaków,  dla ludności miejscowej, która nie mówiła czysto po polsku, a jedynie gwarą. Tak jak w okresie obecności na tych terenach państwowości  pruskiej i niemieckiej,  gdzie ślązaków mówiących gwarą nazywano  Wasserpolaken.  Wymyślanie słów odróżniających swoich od obcych, nierzadko obraźliwych nie jest  niczym nowym. Miejscowa ludność (autochtoni) wprowadziła w obieg  własne określenie dla ludności napływowej. Na górnym śląsku, tak zwanym Czerwonym Zagłębiu, Polaków tam zamieszkujacych określano mianem Gorol. Natomiast na terenach śląska opolskiego   oraz niektórych terenów Wielkopolski, weszło do użytku określenie Hadziaj.  Dla wielu Polaków którzy zamieszkali na ziemiach zachodnich, oraz ich potomków, genza , zabarwienie emocjonalne oraz gradacja znaczeniowa tych słów do dzisjaj nie są zbyt jasne i wywołują niezdrowe negatywne  emocje. Upraszcza się stwierdzeniem że  słowo to jest pogardliwe i oznacza kogoś gorszego w każdym calu,  a szczególnie pogardliwie określa Polaków. Słowo Hadziaj jest tego przykładem.  Pierwsze powojenne kontakty Ślązaków z ludnością napływową miały miejsce na terenach wiejskich,  gdzie niejednokrotnie  opuszczone przez poprzednich gospodarzy zabudowania zajmowali przybysze ze wschodu. W wiekszości były to rodziny pochodzące z ukrainskich i białoruskich wsi, wysiedleni po przesunięciu granic. Ludzie ci przedstawiając się miejscowym stwierdzali że są gospodarzami z za Buga. Niejednokrotnie używająć w stosunku do siebie samych określenia  hazjaj. Ludność miejscowa przejęła to słowo o konkretnym znaczeniu jako wyróżniacz dla ludności napływowej. Pejoratywność tego słowa został zdefiniowana w późniejszch latach.  Czy od samego początku słowo to było obrażliwe,  wynalezione i skierowane przez ślązaków do ludnosci napływowej. Według najnowszych badań  sprawa miała się trochę inaczej. Dowodem na to jest fakt, że w polszczyźnie funkcjonuje jeszcze wyraz haziajstwo, który jest zapożyczeniem z języka rosyjskiego (хозяйство) i oznacza gospodarowanie (na roli), gospodarstwo. Tak więc w pierwszym momencie zastosowania tego określenie  jego zastosowanie wyszło  od samych przyjezdnych, którzy w  ten sposób pragnęli podkreślić iż zajmowane gospodarstwa im się należą, gdyż za Bugiem, nową granicą wschodnią, też byli gospodarzami (hazjajami) W pierwszej fazie stosowania tego określenia nie było mowy o obrażaniu i poniżaniu ludności napływowej. . Efektem częstego stosowania tego słowa w stosunku do wszystkich Polaków, było pewnego rodzaju reakcją samoobronny przed zepchnieciem miejscowych na krawędź  gorszej kategorii obywateli. Samo zastosowanie  tego określenia w aspekcie związku przyczynowo-skutkowego  miało swoją genezę źródłosłowie  z języka rosyjskiego, zapoczatkowane przez samą ludność napływową. Natomiast geneza powstania określenia ,,gorol,,  wiąże się również z okresem powojennym, chociaż słowo to egzystowało już w okresie międzywojennym. Miało ono oznaczać ludzi z terenów wyżyn, a więc  obcych pochodzacych z terenów czerwonego zagłębia. Przykładem zastosowanie takich pejoratywnych okresleń jest również podejście przez Polaków do kwesti sąsiada ze wschodu, gdzie  egzystuje obraźliwe słowo dla Rosjan ( na tych samych zasadach),a mianowicie przezwisko  kacap. Określenia pejoratywne były i są stosowane w każdej kulturze i  w każdym kraju.  Istnieją również rodzime śląskie określenia o niejasnym pochodzeniu i pejoratywnym zabarwieniu, wskazujace na pewną grupę społeczną, a mianowicie gospodarzy i bogatych chłopów .  Są to bambry i panponie. Wyraz bamber pochodzi prawdopodobnie  jeszcze z okresu śreniowiecza, chociaż nie ma na to dowodów historycznych,  a odnosił się do osadników niemieckich przybyłych z Bambergu. Pan-ponie jest zwrotem zlepku grzecznościowego polskie słowa pan, a w gwarze  śląskie słowa pon.Tak więc ,,ponie,, czyli panie w swej sarkastycznej podwójnej formie miał być ironicznym określenie, bogatych gospodarzy którzy nosili się z Pańska. Biedniesi chlopi i parobkowie w ten sposób demonstrowali swoja niechęć dla obnoszenia sięi bogactwem bogatszych (warstw społeczeństwa wiejskiego) chłopów. Słowo to  było znane i  stosowane już w okresie miedzywojennym, na terenie Gornego Ślaska i Rejencji Opolskiej, szczególnie w miejscowościach o przeważającym żywiole polskim.